Για πρώτη φορά θεσπίζεται ξεχωριστό και ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο για ζητήματα πλαστογραφίας, απάτης και φθοράς έργων τέχνης, ανεξάρτητα από το αν έχει προηγηθεί οικονομική συναλλαγή και αποδεδειγμένη ζημιά — κάτι που μέχρι πρότινος καλυπτόταν μόνο από τις γενικές διατάξεις περί απάτης και πλαστογραφίας του Ποινικού Κώδικα την ώρα που η  άνοδος των διαδικτυακών πωλήσεων έργων τέχνης, η ανεπαρκής ρύθμιση των πλατφορμών και η κακόβουλη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης  επέτρεπαν την αύξηση του φαινομένου της πλαστογραφίας.

Ο νόμος 5271/2026 (ΦΕΚ Α’ 11/30.01.2026) σηματοδοτεί μια μεγάλη τομή για την προστασία των έργων τέχνης, των συλλεκτικών αντικειμένων και, γενικότερα, της πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ελλάδα.

Τι αλλάζει;

Ο νέος νόμος αναγνωρίζει ότι το έργο τέχνης είναι πολιτιστικό αγαθό αξίας καθαυτής, επομένως απαιτεί ειδική προστασία ανεξαρτήτως εμπορικού ενδιαφέροντος.

Οι βασικές αλλαγές περιλαμβάνουν:

Αυστηρότερες ποινές: Για πρώτη φορά τα αδικήματα πλαστογραφίας, παραποίησης ή φθοράς έργων τέχνης αποκτούν αυτοτελή νομική υπόσταση. Προβλέπονται βαριές κυρώσεις, ακόμη και καταστροφή του πλαστού έργου ώστε να μη ξανακυκλοφορήσει.

Δημιουργείται ειδικό μητρώο πιστοποιημένων εκτιμητών και ειδικών που θα παρέχουν επίσημες γνωματεύσεις αυθεντικότητας και εκτιμήσεις αξίας έργων. Αυτές οι γνωματεύσεις θα έχουν πλέον νομική ισχύ.

Ίδρυση Αυτοτελούς Τμήματος Έργων Τέχνης (ΑΤΕΤ), ειδικής κρατικής υπηρεσίας που θα εποπτεύει ζητήματα ελέγχου, καταγραφής και προστασίας των έργων σε μουσεία, γκαλερί και ιδιωτικές συλλογές.

Προστασία του δημόσιου χώρου με ειδικές διατάξεις που αποσκοπούν στην αποτροπή βανδαλισμών ή αλλοιώσεων έργων σε δημόσιους χώρους και μουσεία.

Κομβικό σημείο αποτελεί και η πρόβλεψη για επαγγελματίες της αγοράς τέχνης: σε όσους δραστηριοποιούνται επαγγελματικά στον χώρο και καταδικάζονται για σχετικές πράξεις, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλλει απαγόρευση άσκησης επαγγέλματος ή συμμετοχής στη διοίκηση νομικών προσώπων για έως πέντε χρόνια. Με αυτό τον τρόπο, αποφεύγεται το φαινόμενο συστηματικής εκμετάλλευσης της αγοράς από κυκλώματα που έως τώρα δρουν ανεξέλεγκτα.

Πώς βοηθάει στη νομική και ασφαλιστική προστασία των έργων τέχνης;

 

• Αναγνώριση πραγματικής αξίας: Κατοχυρώνεται η έννοια του έργου τέχνης ως ζωντανού πολιτιστικού αγαθού, κάτι που διευκολύνει και την αντικειμενική ασφαλιστική αποτίμηση.
• Επίσημες εκτιμήσεις: Οι γνωματεύσεις από το Μητρώο Ορκωτών Πραγματογνωμόνων μπορούν να χρησιμοποιηθούν πλέον σε ασφαλιστήρια συμβόλαια, φορολογικές δηλώσεις ή διαθήκες.
• Πρόληψη και διαφάνεια: Η αυξημένη εποπτεία μειώνει τις πιθανότητες να ασφαλιστεί ή να πουληθεί έργο με αμφίβολη προέλευση.
• Νομική κάλυψη συλλεκτών και μουσείων: Αν ένα έργο αποδειχθεί πλαστό, ο νέος νόμος επιτρέπει την επαναξιολόγηση και αποζημίωση χωρίς να χρειάζεται να αποδειχθεί απάτη μέσω εμπορικής συναλλαγής.

Ο νόμος 5271/2026 κλείνει ένα νομοθετικό κενό δεκαετιών, κατοχυρώνει το έργο τέχνης ως πολιτιστικό αγαθό και όχι εμπόρευμα, ενισχύει την εμπιστοσύνη στην αγορά τέχνης και παρέχει εργαλεία για ασφαλιστική και νομική προστασία καλλιτεχνών, συλλεκτών και μουσείων. Πρόκειται, ουσιαστικά, για το πρώτο ειδικευμένο νομικό εργαλείο που θωρακίζει συνολικά την τέχνη στην Ελλάδα, από τη δημιουργία μέχρι τη διακίνηση και τη διαφύλαξή της. Αξίζει να παρατηρήσουμε ότι παραμένει μία σημαντική ασάφεια: Ο νόμος ορίζει με σαφήνεια τι ονομάζεται «έργο τέχνης» και τι «συλλεκτικό αντικείμενο», δεν τοποθετείται όμως με ακρίβεια σχετικά με το τι θεωρείται «πλαστό έργο τέχνης». Μια ασάφεια που μπορεί να οδηγήσει σε ατέρμονες δικαστικές διαμάχες.

🎨 Αν έχετε συλλογή ή έργο που θέλετε να προστατεύσετε,
επικοινωνήστε μαζί μας για να διερευνήσουμε μαζί τη λύση που ταιριάζει στις δικές σας ανάγκες.

Κατερίνα Καχρημάνη – Αναστασία Κουτράκου 
DAES London Market Insurance Brokers
📧Email:info@daes.gr
📞 Τηλέφωνο: +30 215 560 9900